เที่ยวจันทบุรีสายประวัติศาสตร์: ตึกแดง คุกขี้ไก่ เมืองเก่า + รอยฝรั่งเศส

โบราณสถานสมัยฝรั่งเศสยึดครองเมืองจันทบุรี (พ.ศ. 2436–2447) อยู่ที่ปากน้ำแหลมสิงห์ — ตึกแดงเป็นอาคารอิฐสีแดงริมน้ำ ส่วนคุกขี้ไก่เป็นหอก่ออิฐถือปูน ผังสี่เหลี่ยมลบมุม กว้างราว 4 เมตร สูงราว 10 เมตร สร้างคู่กันเมื่อ พ.ศ. 2436. ชื่อคุกขี้ไก่มาจากคำบอกเล่าว่าชั้นบนใช้เลี้ยงไก่ แล้วมูลไก่ร่วงใส่นักโทษที่ถูกขังชั้นล่าง แต่มีข้อสันนิษฐานอีกทางว่าอาคารนี้สร้างเป็นป้อมสังเกตการณ์คู่กับตึกแดง มากกว่าจะสร้างเป็นคุกจริง ๆ. กรมศิลปากรขึ้นทะเบียนเป็นโบราณสถานเมื่อ พ.ศ. 2539. มาที่นี่คือมาดูของจริงที่ยังตั้งอยู่และฟังเรื่องเล่าเบื้องหลัง เหมาะกับคนที่สนใจประวัติศาสตร์มากกว่าคนที่มองหาจุดถ่ายรูป

ย่านเก่าริมแม่น้ำจันทบุรีที่เดิมเรียก “บ้านลุ่ม” หรือย่านท่าหลวง ถือเป็นชุมชนแรกของเมืองจันท์ ประวัติย้อนไปถึงสมัยสมเด็จพระนารายณ์กว่า 300 ปี เป็นตึกแถวสถาปัตยกรรมจีน-โปรตุเกสทอดยาวเลียบแม่น้ำ เกิดจากคนสามเชื้อสายไทย-จีน-ญวนที่เข้ามาค้าขายและตั้งรกราก รวมสามตลาด ท่าหลวง ตลาดกลาง ตลาดล่าง ไว้ด้วยกัน วันนี้ยังมีคนอยู่จริง เดินชมอาคารเก่าและแวะคาเฟ่ในตึกโบราณได้

โบสถ์คริสต์สไตล์โกธิกขนาดใหญ่ริมแม่น้ำจันทบุรี อยู่คนละฝั่งกับชุมชนริมน้ำ มีสะพานข้ามแม่น้ำเชื่อมถึงกัน. จุดเริ่มต้นมาจากชุมชนคาทอลิกญวนที่อพยพเข้ามาตั้งถิ่นฐาน อาคารที่เห็นทุกวันนี้เป็นหลังที่ 5 สร้างเมื่อ พ.ศ. 2448 และทำพิธีเสกเมื่อ 10 มกราคม พ.ศ. 2452. ยอดแหลมบนหอระฆังสองหลังถูกรื้อลงเมื่อ พ.ศ. 2483 ช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 เพราะเกรงว่าจะเป็นเป้าการทิ้งระเบิดทางอากาศ แล้วติดตั้งกลับคืนเมื่อ พ.ศ. 2552. ภายในมีงานกระจกสี ช่องหน้าต่างทรงโกธิก และเพดานไม้ที่ทำเป็นทรงคล้ายเรือโนอาห์. ที่นี่ยังใช้ประกอบพิธีทางศาสนาจริง แต่งกายสุภาพปิดไหล่-เข่า และเลี่ยงรบกวนช่วงมีพิธี

ครึ่งวันในเมืองเริ่มที่ชุมชนริมน้ำจันทบูร แล้วข้ามสะพานไปอาสนวิหารพระนางมารีอาฯ ต่อด้วยตลาดพลอยถนนศรีจันท์ในเขตเมือง ศูนย์กลางค้าพลอยของจันท์มาช้านาน ที่เดินชมบรรยากาศการเจียระไนได้ อีกครึ่งวันค่อยออกแหลมสิงห์ ดูตึกแดง & คุกขี้ไก่ ใกล้เส้นทางทะเล แวะคู่หาดเจ้าหลาวในรอบเดียว ไม่ต้องย้อนเข้าเมือง